Language · Ct 0001

Language in Ct 0001

ความเอนเอียงทางประชาน (อังกฤษ: cognitive bias) เป็นรูปแบบการประเมินหลักฐาน/ข้อมูล/สถานการณ์ แล้วตัดสินใจอย่างบิดเบือนไปจากปกติทางสังคมหรือจากความสมเหตุสมผล เพราะคนแต่ละคนจะสร้าง "ความเป็นจริงอันเป็นอัตวิสัย" (subjective reality) เนื่องกับการรับรู้ของตน ๆ จึงไม่ใช่ความเป็นจริงอันเป็นปรวิสัยที่เป็นตัวกำหนดพฤติกรรมของคนแต่ละคน ดังนั้น ความเอนเอียงทางประชานบางครั้งจึงนำไปสู่ความบิดเบือนในการรับรู้ การประเมินและการตัดสินใจที่ไม่แม่นยำและไม่สมเหตุผล แม้การรับรู้ที่บิดเบือนหรือผิด ๆ เช่นนี้อาจดูเหมือนความวิปริต แต่จริง ๆ ความเอนเอียงก็อาจช่วยให้พบสิ่งที่คนอื่นเหมือน ๆ กับเรา หรือเป็นทางลัดในการคิดอ่านเพื่อให้ตอบสนองต่อสถานการณ์ต่าง ๆ ในชีวิตประจำวันได้ ความเอนเอียงทางประชานบางอย่างเชื่อว่า เป็นการปรับตัว ซึ่งช่วยให้มีพฤติกรรมที่มีประสิทธิภาพมากกว่าในบริบทหนึ่ง ๆ อนึ่ง ยังช่วยให้ตัดสินใจได้เร็วกว่าซึ่งอาจจำเป็นในสถานการณ์ที่ความรวดเร็วมีค่ากว่าความแม่นยำ ดังที่พบในเรื่องฮิวริสติกในการประเมินและการตัดสินใจ ความเอนเอียงทางประชานบางอย่างก็เป็นเพียงผลพลอยได้ของข้อจำกัดในการประมวลข้อมูลของมนุษย์ ซึ่งอาจเป็นผลของการไร้กลไกทางความคิด/จิตใจอะไรบางอย่าง สภาพร่างกายและจิตใจ สภาพทางชีววิทยา หรือข้อจำกัดในการประมวลข้อมูล ในช่วง 6 ศตวรรษที่ผ่านมา งานวิจัยทางประชานศาสตร์ จิตวิทยาสังคม และเศรษฐศาสตร์พฤติกรรมในเรื่องการประเมินและตัดสินใจของมนุษย์ ได้ระบุรายการความเอนเอียงทางประชานเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ แดเนียล คาฮ์นะมันและอะมอส ทเวอร์สกี้อ้างว่า ความรู้ในเรื่องความเอนเอียงทางประชานสามารถนำไปใช้เพิ่มประสิทธิภาพการประเมินและการตัดสินใจทางแพทยศาสตร์ ทางการประกอบการ การลงทุน ทางการเงิน และทางการบริหาร

Reference context: Wikipedia.