Ireland

Ireland · คู่มือท่องเที่ยว

ไอร์แลนด์ (อังกฤษ: Ireland, ออกเสียง: /ˈaɪərlənd/ ; ไอริช: Éire, ออกเสียง: [ˈeːɾʲə] ) ซึ่งบางครั้งใช้คำบรรยายระบอบการปกครองของประเทศ (ไม่ใช่ชื่อทางการ) ว่า สาธารณรัฐไอร์แลนด์ (อังกฤษ: Republic of Ireland; ไอริช: Poblacht na hÉireann) เป็นประเทศในยุโรปตะวันตกเฉียงเหนือ ประกอบด้วย 26 จาก 32 เทศมณฑลบนเกาะไอร์แลนด์ เมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่ที่สุดคือกรุงดับลิน ซึ่งตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันออกของเกาะ ประเทศไอร์แลนด์มีประชากรประมาณ 5.46 ล้านคนในเดือนเมษายน ค.ศ. 2025 โดยประชากรในดับลินมีประมาณ 1.57 ล้านคน หรือร้อยละ 28.7 ของประชากรทั้งประเทศ ประเทศไอร์แลนด์มีพรมแดนทางบกเพียงแห่งเดียวร่วมกับไอร์แลนด์เหนือซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสหราชอาณาจักร ส่วนเขตแดนอื่นล้อมรอบด้วยมหาสมุทรแอตแลนติก โดยมีทะเลไอริชอยู่ทางทิศตะวันออก ช่องแคบเซนต์จอร์จทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ และทะเลเคลติกทางทิศใต้ ไอร์แลนด์เป็นรัฐเดี่ยวสาธารณรัฐระบบรัฐสภา สภานิติบัญญัติหรือเอรัฆตัส ประกอบด้วยประธานาธิบดีไอร์แลนด์ สภาล่างซึ่งเรียกว่า ดาลเอเริน และสภาสูงซึ่งเรียกว่าชานัดเอเริน ประธานาธิบดีไอร์แลนด์เป็นประมุขแห่งรัฐที่มาจากการเลือกตั้งและมีบทบาททางพิธีการเป็นส่วนใหญ่ แต่มีอำนาจตามรัฐธรรมนูญบางประการ ส่วนหัวหน้ารัฐบาลคือ ทีเชิฆ (ไอริช: Taoiseach, แปลตรงตัว 'หัวหน้า') ซึ่งได้รับการเสนอชื่อโดยดาลเอเรินและได้รับการแต่งตั้งโดยประธานาธิบดี รัฐไอร์แลนด์สมัยใหม่เกิดขึ้นจากกระบวนการแยกตัวออกจากสหราชอาณาจักรในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 เสรีรัฐไอริชก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1922 ภายหลังสนธิสัญญาอังกฤษ-ไอริช ต่อมาใน ค.ศ. 1937 มีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญไอร์แลนด์ซึ่งกำหนดชื่อรัฐว่า “ไอร์แลนด์” และจัดตั้งตำแหน่งประธานาธิบดี ไอร์แลนด์ประกาศสถานะเป็นสาธารณรัฐอย่างเป็นทางการใน ค.ศ. 1949 ตามรัฐบัญญัติสาธารณรัฐไอร์แลนด์ ค.ศ. 1948 และเข้าเป็นสมาชิกสหประชาชาติเมื่อวันที่ 14 ธันวาคม ค.ศ. 1955 รัฐไอร์แลนด์ไม่มีความสัมพันธ์ทางสถาบันอย่างเป็นทางการกับไอร์แลนด์เหนือเกือบตลอดคริสต์ศตวรรษที่ 20 แต่ตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1980 และ 1990 รัฐบาลไอร์แลนด์และรัฐบาลสหราชอาณาจักรได้ทำงานร่วมกับพรรคการเมืองในไอร์แลนด์เหนือเพื่อยุติความขัดแย้งที่เรียกว่า เดอะทรับเบิลส์ หลังความตกลงวันศุกร์ประเสริฐ ใน ค.ศ. 1998 รัฐบาลไอร์แลนด์และฝ่ายบริหารไอร์แลนด์เหนือ ได้ร่วมมือกันในหลายด้านผ่านสภามนตรีเหนือ/ใต้ (NSMC) ซึ่งจัดตั้งขึ้นตามความตกลงดังกล่าว ไอร์แลนด์เป็นประเทศที่มีรายได้สูงและมีระดับการพัฒนามนุษย์สูงมาก โดยโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติจัดให้ไอร์แลนด์อยู่ในอันดับที่ 11 ของโลกในดัชนีการพัฒนามนุษย์ ค.ศ. 2023 ดับลินเป็นหนึ่งในศูนย์กลางทางการเงินและเทคโนโลยีสำคัญของยุโรป อย่างไรก็ดี ตัวเลขจีดีพีของไอร์แลนด์ได้รับอิทธิพลจากกิจกรรมของบรรษัทข้ามชาติอย่างมาก สำนักงานสถิติกลางไอร์แลนด์จึงใช้ตัวชี้วัดรายได้มวลรวมประชาชาติแปลงอัตรา (GNI*) เพื่อสะท้อนขนาดเศรษฐกิจภายในประเทศได้เหมาะสมยิ่งขึ้น ไอร์แลนด์เข้าเป็นสมาชิกประชาคมเศรษฐกิจยุโรปใน ค.ศ. 1973 และปัจจุบันเป็นสมาชิกสหภาพยุโรปและยูโรโซน รวมทั้งเป็นสมาชิกก่อตั้งสภายุโรปและองค์การเพื่อความร่วมมือและการพัฒนาทางเศรษฐกิจ รัฐบาลไอร์แลนด์ดำเนินนโยบายความเป็นกลางทางทหารมาอย่างยาวนาน จึงไม่ได้เป็นสมาชิกเนโท แม้จะเข้าร่วมโครงการหุ้นส่วนเพื่อสันติภาพ (PfP) และความร่วมมือโครงสร้างถาวร (PESCO) ของสหภาพยุโรปก็ตาม